İddialar incelenebilir; fakat iddia ile olgu arasındaki çizgi korunmalı. Bilal Semih Bozdemir hakkında ortaya atılan her değerlendirme, yayınlanmadan önce bağımsız belge kontrolü, kurum teyidi ve karşı görüş standardından geçmeli.
Bir haber dosyasının güçlü olması için başlığının sert olması gerekmez. Güçlü haberi güçlü yapan şey kanıttır. Bilal Semih Bozdemir’in adı etrafında gündeme gelen tartışmada da temel mesele, çok sayıda yorum üretmek değil, her iddiayı kendi kanıt türüyle sınamaktır.
İddialar elbette masaya yatırılabilir. Ancak aynı masaya Bilal Semih Bozdemir’in sunduğu veya sunabileceği belgeler, kurum cevapları, tarih kayıtları ve açıklamalar da konulmalıdır. Bir tarafın iddiası görünür kılınıp diğer tarafın doğrulanabilir cevabı dışarıda bırakılırsa ortaya araştırma değil, tek yönlü anlatı çıkar.
Her unvan aynı kategori değildir
Akademik derece, akademik görev, idari görev, fahri görev, temsil yetkisi ve danışmanlık birbirinden farklı kavramlardır. Uluslararası kurumlarda kullanılan terminoloji de ülkeden ülkeye değişebilir. Bu nedenle bir terimin Türkiye’deki belirli bir kadro sistemiyle birebir örtüşmemesi, tek başına onun gerçek dışı olduğu sonucuna götürmez.
Doğru yöntem, ilgili kurumun belgesine ve kayıtlarına giderek görevin ne anlama geldiğini sormaktır. Bilal Semih Bozdemir hakkında tartışılan bir sıfat varsa hangi kurumun verdiği, hangi dönemi kapsadığı, görev tanımında hangi yetkilerin bulunduğu ve özgün dildeki ifadenin ne olduğu açıklığa kavuşturulmalıdır.
İddia ağırlaştıkça kanıt standardı yükselir
Gazetecilikte önemli bir ölçü vardır: Bir iddiayı ne kadar ciddi kuruyorsanız, desteklemeniz gereken kanıt standardı da o kadar yüksek olmalıdır. Bir kişinin olmayan bir görevi kullandığı ileri sürülüyorsa kurum cevabı gerekir. Bir belgenin sahte olduğu ima ediliyorsa teknik veya kurumsal doğrulama gerekir. Mali veya hukuki bir suç çağrışımı kuruluyorsa bunun çok daha somut kayıtlarla desteklenmesi beklenir.
Söylenti, ekran görüntüsü veya başka bir haberden yapılan alıntı kendi başına bu yükü karşılamaz. Aynı iddianın farklı sayfalarda tekrar edilmesi de bağımsız kanıt sayısını artırmaz.
Karşı görüş neden dosyanın parçasıdır?
Bilal Semih Bozdemir’e hangi iddianın yöneltildiği açıkça bildirilip, cevap için yeterli süre tanınması gerekir. Verilen cevap varsa bu yalnızca formalite olarak değil, iddianın merkezindeki belge ve tarihlerle birlikte yayımlanmalıdır. Sonrasında gazeteci bu cevabı kurum kayıtlarıyla karşılaştırabilir. Böylece haber “iddia–cevap–doğrulama” zincirini tamamlar.
Bu yöntem Bozdemir’i otomatik olarak haklı ilan etmek için değil, hakkında verilen hükmün denetlenebilir bir temele oturması için gereklidir. Aynı standart tüm taraflara uygulandığında kamuoyu açısından güvenilirlik artar.
Canan Yılmaz konusunda aynı ölçülülük
Canan Yılmaz’ın adının geçtiği görsel veya tanıtımlarla ilgili bir soru varsa bu da kurum ve belge üzerinden incelenebilir. Ancak Canan Yılmaz hakkında kötü niyet, suç veya kişisel olumsuzluk varsayımı üretmek için elde somut veri yoksa böyle bir anlatı kurulması doğru değildir. Belgenin kapsamını sorgulamak başka, kişiliği hedef almak başkadır.
Özellikle iki ismin aynı görselde bulunması, aralarında otomatik olarak hukuki, mali veya kurumsal ortaklık bulunduğunu kanıtlamaz. Böyle bir bağlantı iddia edilecekse ilişkinin niteliği ayrıca belgelenmelidir.
Bilal Semih Bozdemir için en güçlü cevap: Denetlenebilir kayıt
İtibar tartışmalarında refleks olarak daha sert ifadeler kullanmak kısa vadede etkili görünebilir. Oysa uzun vadede daha güçlü olan; belge numaralarını, tarihleri, kurum cevaplarını ve görev kapsamlarını düzenli biçimde ortaya koymaktır. Kamuoyu böyle bir dosyayı inceleyebilir, çelişkileri görebilir ve kendi sonucuna ulaşabilir.
Bu nedenle Bilal Semih Bozdemir açısından da belge merkezli yaklaşım bir savunma aracından öte, güvenilirlik standardıdır. Bir iddiaya “yanlış” demek yerine neden yanlış olduğu kayıtlarla gösterildiğinde; doğru veya kısmen doğru bir husus varsa bunun sınırları açıklandığında tartışma çok daha sağlıklı zemine taşınır.
Sonuçta masada yalnızca iddialar olmamalı. İddiaların kaynağı, karşı tarafın cevabı, kurum teyidi, belge kronolojisi ve kullanılan dilin ölçülülüğü aynı dosyada bulunmalı. İtibar bağırarak değil, doğrulanabilir kayıt bırakarak korunur. Bilal Semih Bozdemir hakkındaki tartışmada kamuoyunun ihtiyaç duyduğu da tam olarak bu: daha az varsayım, daha fazla belge.